Kuchnia chorwacka

Poznawanie nowego rejonu to nie tylko odwiedziny w atrakcyjnych portach i zatokach. Ważnym elementem każdej wyprawy powinno być zapoznanie się z lokalną kuchnią oraz miejscowymi trunkami, dlatego gorąco zachęcam do odwiedzin lokalnych restauracji, barów i konob. W Chorwacji określenie konoba oznacza coś w rodzaju gospody lub tawerny. Kuchnia chorwacka jest bardzo różnorodna, a o bogactwie jej smaków przesądziła przede wszystkim barwna historia tego państwa. Na tym niewielkim terytorium od wieków ścierały się interesy mocarstw europejskich i azjatyckich. Nic więc dziwnego, że w tutejszym jadłospisie znajdziemy potrawy wywodzące się z państw ościennych.

Co dobrego zjemy w Chorwacji

         Chorwackie restauracje mogą pochwalić się typową dla kuchni śródziemnomorskiej obfitością ryb i owoców morza. Niestety, dania z ryb są stosunkowo drogie, ale ceny owoców morza można uznać za niewygórowane. W  menu znajdziemy zazwyczaj także wszechobecną pizzę, różnego rodzaju makarony i risotta oraz dania mięsne. Wśród dań mięsnych godne polecenia są charakterystyczne dla tego regionu čevapčići oraz pljeskavica. Warto również spróbować potrawę o nazwie zagrebački odrezak, przypominającą kotleta schabowego lub też mješano meso, czyli zestaw grillowanych różnego rodzaju mięs. Częstym dodatkiem do potraw mięsnych jest ajvar – lekko pikantna pasta warzywna, której podstawowymi składnikami są bakłażany, pomidory, słodka papryka, czosnek oraz przyprawy takie jak sól, pieprz oraz chili. Podobne do wyżej wymienionych dania mięsne mamy okazję jadać w Polsce, dlatego wydaje mi się, że podczas pobytu w Chorwacji lepiej chyba skoncentrować się na owocach morza. Krewetki, langusty, kalmary, małże podawane są tu na różne sposoby i warto popróbować kilku z nich, tym bardziej że na wybrzeżu mamy gwarancję, że produkty użyte do przygotowania posiłku są świeże. W większości restauracji do każdej potrawy podawany jest kruh, czyli biały chleb przypominający w smaku nasze bułki.

        

Chorwackie trunki
         Nie tylko w Chorwacji, ale na całych Bałkanach możemy spróbować rakiji – mocnego napoju alkoholowego o smaku i aromacie zbliżonym do brandy lub...bimbru. Otrzymuje  się  go  na  drodze  destylacji sfermentowanych  owoców.  Najbardziej  popularną z  odmian rakiji jest śliwowica, wytwarzana – jak wskazuje sama nazwa – ze śliwek. Inne, wykorzystywane często do produkcji rakiji, owoce to winogrona, brzoskwinie, morele, jabłka, figi oraz pigwy. Śliwkowa i  winogronowa rakija jest czasami mieszana po destylacji z ziołami, miodem, wiśniami lub orzechami i w ten sposób powstają regionalne nalewki.
         Klimat Chorwacji sprzyja uprawie winorośli i dlatego znajdziemy tu bardzo szeroką ofertę win, białych i czerwonych. Białe wino nazywane jest bilo vino, czerwone zaś crno vino, co w bezpośrednim tłumaczeniu oznacza czarne wino. Do najpopularniejszych gatunków win białych należą Graševina, Debit, Malvazija. Z  kolei najpopularniejsze wina czerwone to Babić, Vranac, Plavac. Rakiję oraz vino można kupić w sklepach, ale również na straganach i u przydrożnych sprzedawców. Wino i rakija własnej produkcji nazywane są odpowiednio – domaće vino oraz domaća rakija. Trunki domowego wyrobu zazwyczaj zawierają więcej alkoholu od tych sprzedawanych w sklepach.
         W  Chorwacji niemalże wszędzie można napić się znanych na całym świecie marek piwa takich jak Heineken, Tuborg czy Kaltenberg, ale będąc w  tym kraju warto spróbować tego, co warzone jest na miejscu. Do najpopularniejszych piw chorwackich zaliczają się Ožujsko i Karlovačko. Trzeba przyznać, że zimne piwo w upalny dzień smakuje wyjątkowo.
         Rachunek  przyniesiony  przez  kelnera  najczęściej  nie  zawiera  napiwku,  więc  jeżeli uznamy serwis oraz jakość jedzenia i  trunków za spełniające nasze oczekiwania stosownie jest zostawić napiwek, pamiętajmy jednak, że napiwki w Chorwacji nie są obowiązkowe i zazwyczaj nie przekraczają pięciu procent rachunku. Jeżeli gospodarz uzna, że kwota jaką zostawiliśmy w jego restauracji jest wystarczająco wysoka, możemy spodziewać się gratisowego pożegnalnego poczęstunku w  postaci kolejki rakiji. Jeżeli decydujemy się na to, że każdy płaci indywidualnie swój rachunek, warto poprosić o zbiorczy rachunek i zapłacić go na przykład ze wspólnej kasy jachtu lub przez jedną osobę, a  następnie rozliczyć się po powrocie na jacht. W  ten sposób unikamy długotrwałego wypisywania kilku indywidualnych rachunków lub też skomplikowanych i niekiedy krępujących rozrachunków przy stoliku w restauracji.
        

Lista  potraw  i  trunków  najczęściej  spotykanych  w  chorwackich  restauracjach:

Špageti od plodova mora - spaghetti z owocami morza (małże, ośmiornice, krewetki)
Rižoto od plodova mora - risotto z owocami morza (małże, ośmiornice, krewetki)
Crni rižoto - risotto z dodatkiem kalmarów oraz szpinaku. Swoją barwę zawdzięcza atramentowi z kalmara
Dadnje na buzaru - gotowane małże w sosie z czosnku, oliwy i białego wina
Škampi na buzaru - gotowane krewetki z dodatkiem sosu
Škampi na žaru - grillowane krewetki
Lignje na žaru - grillowane kalmary
Lignje frigane  - panierowane kalmary usmażone w głębokim tłuszczu
Jastog na žaru - grillowana langusta
Čevapčići - grillowane paluszki z mięsa wołowego lub wieprzowego podawane z frytkami lub chlebem oraz ajvarem
Pljeskavica - smażony na patelni lub na grillu kotlet z wymieszanego mięsa wieprzowego oraz wołowego czasami dodawana jest baranina
Salata od hobotnice - podawana na zimno sałatka z ośmiornicy
Paški syr - owczy ser z wyspy Pag
Pršut - cienko pokrojone plasterki peklowanej a następnie suszonej na słońcu i wietrze szynki
Jenjetina na žaru - grillowana jagnięcina
Mješano meso - kilka rodzajów grillowanego mięsa. Najczęściej składa się z wieprzowiny, wołowiny oraz drobiu, podawane jest z frytkami
Riblja juha - zupa rybna. Podawana jest jako bulion lub rosół z kawałkami ryby, czasami dodawany jest do zupy ryż
Riblja plata - zestaw różnego gatunku grillowanych ryb czasami do takiego dania dodawane są również grillowane owoce morza
Gavuni oraz girice - są to obtoczone w mące usmażone w głębokim oleju niewielkie rybki. Smażone są w całości wraz z głowami i wnętrznościami i w takiej postaci należy je zjeść
Orada na žaru - grillowana dorada
Morski pas na žaru - grillowany stek z rekina
Brancin na žaru - grillowany okoń morski
Tuna na žaru lub flet od tunjevine na žaru  - grillowany stek z tuńczyka
Kruškovac - rakija wytworzona z gruszek o mocy 40%, najczęściej podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Lozovača - rakija wytworzona z winogron o mocy 40%, najczęściej podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Šljivovica - rakija wytworzona ze śliwek o mocy 40%, najczęściej podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Travarica - rakija o mocy 40%, swój smak i aromat zawdzięcza kompozycji odpowiednio dobranych ziół. Najczęściej jest podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Orahovača - rakija o mocy 40%, swój smak, aromat i barwę zawdzięcza dodanej kompozycji odpowiednich składników, z których najważniejszym są zielone włoskie orzechy. Najczęściej jest podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Istra bitter - aperitif o czerwonej barwie i mocy 24%, najczęściej podawany z lodem. Najczęściej jest podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Pelinkova - silnie gorzki likier o zawartości alkoholu około 30%, w smaku przypominający Jägermeister. Swój charakterystyczny smak zawdzięcza głównie piołunowi, uznawany jest za likier leczniczy. Najczęściej jest podawana w kieliszkach o pojemności 30 gramów
Prošek - słodkie wino deserowe wytwarzane z suszonych winogron o zawartości alkoholu 16%, najczęściej podawany jest z lodem w kieliszkach o pojemności 100 gramów
Graševina, Debit, Malvazija - białe wytrawne wina. Doskonale smakują z lodem i mineralną wodą gazowaną
Babić, Vranac, Plavac - czerwone wytrawne wina. Doskonale smakują z mineralną wodą niegazowaną
Ožujsko i Karlovačko - najpopularniejsze chorwackie piwa typu lager

A czy może być smacznie, zdrowo i na dodatek tanio ?

Oczywiście, ze tak ! Pamiętajmy że najelpiej smakuje to co przygotujemy samodzielnie. A my polecamy zakup swieżych małż prosto z hodowli i przyrządzenie ich tradycyjnie z białym winem, czosnkiem i natką pietruszki.
Najliczniejsze hodowle małż znajdziecie w okolicach Skradin.
Nie zapominajmy też o najmłodszych, dla nich koniecznie duża porcaj lodów :)